Zwaarwegende belangen van de donor

Op 2 juni 2021 heeft de Rechtbank Den Haag zich uitgelaten over de switch van B-donoren. Enkele donorkinderen en hun moeders, bijgestaan door Tim Bueters van REX Advocaten, zijn toen in het gelijk gesteld en behoren alsnog te horen te krijgen wie hun biologische vader is.

Tot 1 juni 2004 was het mogelijk om anoniem sperma te doneren. Voor deze tijd werden met sommige donoren echter ook al afspraken gemaakt over de bekendheid. Deze zogenaamde B-donoren stemden ermee in dat vanaf 16-jarige leeftijd donorkinderen de persoonsidentificerende informatie van hun biologische vader mochten opvragen. Door de invoering van de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting (WDKB) werd deze situatie sinds 2004 anders. De wet was  bedoeld om vanaf 1 juni 2004 anoniem doneren niet meer mogelijk te maken, maar zorgde er vanwege gebrekkig overgangsrecht juist voor dat B-donoren alsnog konden switchen naar anonimiteit.

Dit is uiteraard in strijd met de bedoeling van de wet en ook met van toepassing zijnde internationale verdragen. Dit is de reden dat Tim Bueters  een procedure is gestart tegen Stichting Medisch Centrum Kinderwens te Leiderdorp en de Stichting Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting (SDKB). De Rechtbankbank Den Haag was het hiermee eens en stelde de eisers in het gelijkt. De identificerende informatie van de donor dient alsnog verstrekt te worden, tenzij er zwaarwegende belangen aanwezig zijn.

Wanneer kan er nu gesproken worden van zwaarwegende belangen? Wanneer kan een donor met andere woorden voorkomen dat zijn identiteit toch bekend gemaakt wordt? Heel simpel zal dit in principe alleen aan de orde zijn in extreme gevallen.

Er was in eerste instantie een open belangenafweging opgenomen in de concept wet, die ervoor zou zorgen dat de belangen van de donor en het donorkind open afgewogen zouden worden. Toen het wetsvoorstel echter plenair behandeld werd is er een amendement aangenomen. Dit amendement bestond eruit dat het belang van het kind doorslaggevend dient te zijn. Dit belang is een gegeven en bij weigering om de donorgegevens te verstrekken hoeft het kind zijn belangen in ieder geval niet  te onderbouwen. Dat het belang van het kind voldoende zwaarwegend is wordt derhalve verondersteld.

Op basis van de uiteindelijke wet zal aan de hand van concrete omstandigheden beoordeeld moeten worden of er zwaarwegende belangen zijn. De psychische toestand van een donor kan een zodanig belang zijn. Dat het bijvoorbeeld niet verantwoord is om tot bekendmaking van de persoonsidentificerende gegevens over te gaan. Vorig jaar heeft er een kennissessie plaatsgevonden ter evaluatie van de WDKB. Alle aanwezigen waren het erover eens dat het belang van het kind voorgaat. Een nieuw gezin of een andere religie zijn in ieder geval niet voldoende zwaarwegend om bekendheid te voorkomen. Het gaat dus om ernstige omstandigheden, waardoor het niet aannemelijk is dat dergelijke omstandigheden zich in de praktijk vaak zullen voordoen.

Bekijk alle nieuwsberichten