Een zware last afgewenteld op de werkgever: van 20% naar 100% aansprakelijkheid
Inleiding
Het gerechtshof Den Haag heeft geoordeeld dat havenbedrijf Matrans volledig aansprakelijk is voor de schade van een voormalige werknemer als gevolg van werkgerelateerde nek-, schouder- en rugklachten. De werknemer was jarenlang werkzaam als sjorder en sjorteamleider en raakte uiteindelijk volledig arbeidsongeschikt door de zware fysieke belasting van zijn werk.
In het kort
Volgens het hof heeft Matrans onvoldoende aangetoond dat het aan zijn wettelijke zorgplicht als werkgever heeft voldaan. Ook is het verband tussen de werkzaamheden en de gezondheidsklachten voldoende aannemelijk. Daarom past het hof de arbeidsrechtelijke omkeringsregel toe en komt het uiteindelijk tot volledige aansprakelijkheid.
Hiermee vernietigt het hof het eerdere oordeel van de kantonrechter, die Matrans slechts voor 20% aansprakelijk had gehouden via het leerstuk van proportionele aansprakelijkheid.
Feiten
De werknemer werkte vanaf 1989 als sjorder en verrichtte vanaf 2007 werkzaamheden voor Matrans. Hij werkte fulltime in ploegendienst en werd uiteindelijk sjorteamleider.
Zijn werkzaamheden bestonden uit het vastzetten en losmaken van ladingen op zeeschepen. Daarbij moest hij regelmatig zware stangen, kettingen en ander sjormateriaal tillen, trekken en spannen. Ook werkte hij in ongunstige lichaamshoudingen, zoals gebukt of met zijn armen boven schouderhoogte.
Op 21 mei 2013 viel hij definitief uit vanwege chronische nek- en rugklachten. Uit medische en arbeidsdeskundige beoordelingen bleek dat hij zijn eigen werk niet meer kon uitvoeren. In 2016 eindigde zijn arbeidsovereenkomst.
De werknemer stelde dat zijn klachten waren ontstaan door de langdurige fysieke belasting en dat Matrans onvoldoende maatregelen had genomen om deze gezondheidsschade te voorkomen.
Zorgplichtschending
Uit verschillende onderzoeken bleek dat het sjorwerk aanzienlijke fysieke risico’s met zich meebracht. In de risico-inventarisatie van 2005 erkende Matrans al dat het werk lichamelijk zwaar was, onder meer door gebukt werken, draaien met de rug en het hanteren van zware materialen. In 2007 waarschuwde de Arbeidsinspectie dat de fysieke belasting onvoldoende was beoordeeld en dat nader onderzoek nodig was. Het onderzoek van Fysergo uit 2011 bevestigde dat de belasting te hoog was door onder andere tillen, kracht zetten, werken boven schouderhoogte en ongunstige werkhoudingen.
Uit de onderzoeken bleek bovendien dat alleen het verminderen van de werktijd onvoldoende was. Ook de piekbelasting, sjortechnieken en gebruikte materialen moesten worden aangepakt. Deze bevindingen zijn van belang bij de beoordeling of Matrans voldoende maatregelen heeft genomen om de werknemer tegen de bekende risico’s te beschermen.
De zaak draait om de wettelijke zorgplicht van de werkgever, zoals vastgelegd in artikel 7:658 BW van het Burgerlijk Wetboek. Een werkgever moet de werkzaamheden zo organiseren dat werknemers hun werk veilig kunnen uitvoeren en moet redelijkerwijs noodzakelijke maatregelen treffen om gezondheidsschade te voorkomen.
Het hof stelt vast dat Matrans onvoldoende heeft aangetoond dat het aan deze verplichting heeft voldaan. Het bedrijf heeft niet inzichtelijk gemaakt welk onderzoek naar de fysieke belasting is uitgevoerd en welke concrete maatregelen zijn genomen.
Daarnaast acht het hof het verband tussen de werkzaamheden en de nek-, schouder- en rugklachten voldoende aannemelijk.
Arbeidsrechtelijke omkeringsregel
Bij toepassing van de arbeidsrechtelijke omkeringsregel wordt het causale verband tussen het werk en de gezondheidsschade vermoed als de werknemer aan bepaalde voorwaarden voldoet. Hij moet aannemelijk maken dat hij heeft gewerkt onder omstandigheden die schadelijk kunnen zijn voor zijn gezondheid, dat hij klachten heeft die daardoor kunnen zijn veroorzaakt en dat de werkgever onvoldoende beschermingsmaatregelen heeft getroffen. Als aan deze voorwaarden is voldaan, moet de werkgever het vermoeden van een causaal verband weerleggen.
Volgens het hof is in deze zaak aan deze voorwaarden voldaan. Matrans voerde aan dat de klachten ook konden zijn veroorzaakt door andere factoren, zoals leeftijdsgebonden slijtage, erfelijke aanleg, leefstijl of psychosociale omstandigheden. Ook stelde het bedrijf dat de klachten mogelijk al tijdens een eerder dienstverband waren ontstaan. Het hof vond deze argumenten echter onvoldoende onderbouwd. De enkele mogelijkheid dat andere factoren een rol hebben gespeeld, is niet voldoende om het bewijsvermoeden te ontkrachten. Ook uit de medische rapportage bleek niet overtuigend dat sprake was van andere waarschijnlijke oorzaken of van structurele nek- en rugklachten vóór de relevante werkzaamheden.
Conclusie
Het hof oordeelt dat Matrans het causale verband tussen het werk en de nek-, schouder- en rugklachten niet heeft weerlegd en daarom volledig aansprakelijk is voor de daaruit voortvloeiende schade. Daarmee wordt het oordeel van de kantonrechter, die Matrans voor 20% aansprakelijk hield, herzien naar 100%. De zaak wordt voortgezet om de schadeposten en de hoogte van de vergoeding vast te stellen.
Deze uitspraak benadrukt dat werkgevers niet alleen de risico’s van zwaar lichamelijk werk moeten inventariseren, maar ook aantoonbaar passende beschermingsmaatregelen moeten treffen. Doen zij dat onvoldoende, dan kunnen zij volledig aansprakelijk zijn voor de gezondheidsschade die daaruit voortvloeit.
Heeft u gezondheidsklachten opgelopen door uw werk? Een slachtofferadvocaat van REX Advocaten helpt u om uw werkgever aansprakelijk te stellen, uw schade in kaart te brengen en een passende schadevergoeding te claimen. Zo staat u er niet alleen voor en weet u waar u recht op heeft.
Bron: Gerechtshof Den Haag 29 september, ECLI:NL:GHDHA:2026:2970.
