Vrije advocaatkeuze bij rechtsbijstandverzekering
In Nederland is een rechtsbijstandverzekering een polis in natura. Dit betekent dat de juristen van bijvoorbeeld ARAG, DAS of Achmea Rechtsbijstand de zaak in principe zelf zullen behandelen. Een uitzondering hierop is de vrije advocaatkeuze (artikel 4:67 Wft).
Een rechtsbijstandverzekering is op basis van Europees recht verplicht een verzekerde in de polisvoorwaarden een keuze te geven voor het inschakelen van een eigen advocaat:
– als er een gerechtelijke of administratieve procedure gestart moet worden;
– als er zich een belangenconflict voordoet.
Dat laatste is met name aan de orde als de jurist van de rechtsbijstandverzekering en de verzekerde het niet eens zijn of als er twee verzekerden van dezelfde verzekeraar in conflict zijn. De eerste grond is onduidelijker. Wanneer is er sprake van een administratieve procedure? Hier is de laatste tijd veel over geprocedeerd.
Zo heeft het Europese Hof van Justitie in zaak Sneller/DAS bepaald dat een procedure bij de kantonrechter – waarvoor geen verplichte procesvertegenwoordiging door een advocaat geldt – als administratieve procedure in de zin van de verzekeringsovereenkomst kan worden aangemerkt. Hiervoor geldt er dus het recht op een vrije advocaatkeuze. In de zaken Masser/DAS en Büyüktipi/Achmea is bepaald dat dit ook zo is bij een ontslagprocedure via het UWV en een bezwaarprocedure bij het CIZ.
Recent op 14 mei 2020 heeft het Hof van Justitie andermaal een uitspraak gedaan over de vrije advocaatkeuze. In de zaak Ordes van balies/Ministerraad werd bepaald dat bij een buitengerechtelijke bemiddeling er ook recht op een vrije keuze is. Dit betekent dat ook in het voortraject – de buitengerechtelijke procedure genaamd – een verzekerde op kosten van bijvoorbeeld DAS, ARAG, SUR een eigen advocaat mag inschakelen.
Over deze Belgische uitspraak is in Nederland uitgebreid gedicussieerd. Het Verbond van Verzekeraars stelde dat de uitspraak niet voor Nederland zou gelden. Inmiddels weten we dat dit niet juist is. Het KIFID heeft op 31 maart 2021 immers beslist dat DAS de uitbesteding aan een externe advocaat niet mocht beperken tot alleen de gerechtelijke procedures. Ook bij een minnelijk overleg in een voortraject moest de verzekerde een eigen advocaat kunnen inschakelen.
Het argument van de rechtsbijstandverzekeraar dat de premies dan onbetaalbaar zullen worden, was voor het KIFID niet doorslaggevend. Dat is overigens ook niet vreemd, omdat Nederland het enige land is waar rechtsbijstandverzekeraars zaken zelf behandelen. In alle andere landen binnen Europa wordt een zaak altijd uitbesteed aan een externe advocaat.
De laatste uitspraak van het Hof van Justitie zal ook in letselschadezaken consequenties hebben. Er kan namelijk aangenomen worden dat in alle letselschadezaken (die uiteindelijk met een uitspraak van een rechter of met een vaststellingsovereenkomst zullen eindigen) uitbesteding aan een externe advocaat toegestaan is. Dit sluit aan bij een artikel van advocate S. Fijen in het tijdschrift Letsel & Schade (“Hoe vrij is de vrije advocaatkeuze op basis van een rechtsbijstandverzekering”), waarin zij een gelijk standpunt inneemt.
Wat heeft dit voor consequenties voor u? Als u slachtoffer bent in een letselschadezaak, kunt u op basis hiervan een LSA-advocaat naar keuze inschakelen in plaats van genoegen te moeten nemen met een intern opgeleide jurist van een rechtsbijstandverzekeraar. Dit heeft als voordeel dat mocht u het onverhoopt niet eens worden met de verzekeraar, die advocaat direct een procedure namens u kan starten. Een jurist van een rechtsbijstandverzekeraar kan dat niet, er zal dan alsnog een andere belangenbehartiger ingeschakeld moeten worden.
Bekijk alle nieuwsberichten