Verzekeraar moet uitkeren ondanks schending mededelingsplicht verzekeringnemer
Geschillen met verzekeraars zien vaak op de vraag of een verzekeringnemer zijn (precontractuele) mededelingsplicht heeft geschonden. Het schenden van de mededelingsplicht kan voor een verzekeraar reden zijn om niet over te gaan na het intreden van een verzekerd risico. Maar een verzekeraar moet wel tijdig aan een verzekeringnemer melding doen van een (vermeende) schending van de mededelingsplicht, zo volgt uit een uitspraak van 23 juli 2023 van gerechtshof Den Bosch. Deze uitspraak wordt hieronder besproken.
Wat is de (precontractuele) mededelingsplicht?
De precontractuele mededelingsplicht houdt in dat een verzekeringnemer alle feiten moet mededelen aan de verzekeraar die de verzekeringnemer kent of behoort te kennen en waarvan de verzekeringnemer weet of behoort te weten dat die van belang zijn of kunnen zijn voor de verzekeraar om een beslissing te kunnen nemen over de aanvraag van de verzekering. Wat daaronder wordt verstaan, wordt beoordeeld aan de hand van de kennis van een behoorlijk en zorgvuldig verzekeringnemer, waarbij alle omstandigheden van het geval moeten worden meegenomen.[1] Veel verzekeraars van bijvoorbeeld arbeidsongeschiktheid of een overlijdensrisicoverzekering gebruiken voor de totstandkoming van een verzekeringsovereenkomst een vragenlijst (ook wel gezondheidsverklaring). Als de verzekeraar een vragenlijst gebruikt, geldt in beginsel geen spontane mededelingsplicht met betrekking tot feiten waar niet naar gevraagd wordt en kan de verzekeringnemer zich in het kader van zijn mededelingsplicht beperken tot (correcte en volledige) beantwoording van de aan hem voorgelegde vragen.[2]
Ook na het afsluiten van een verzekeringsovereenkomst blijft de mededelingsplicht van essentieel belang. De verzekeringnemer dient bijvoorbeeld wijzigingen in persoonlijke omstandigheden of gezondheid door te geven aan zijn verzekeraar. Een verzekeringnemer dient dus alle relevante informatie te verstrekken die van invloed kan zijn op beoordeling van het risico door een verzekeraar.
Als een verzekeringnemer de (precontractuele) mededelingsplicht heeft geschonden, kan een verzekeraar daar consequenties aan verbinden door bijvoorbeeld weigeren uit te keren of de verzekeringsovereenkomst te beëindigen (zie artikel 7:928 BW – artikel 7:930 BW). Wel kan een verzekeraar bij ontdekking van een schending van de mededelingsplicht slechts gevolgen inroepen indien hij de verzekeringnemer binnen twee maanden na de ontdekking op de niet-nakoming wijst onder vermelding van de mogelijke gevolgen.
Wat was er aan de hand in onderhavige zaak?
Arbeidsongeschiktheidsverzekeraar Cardif had zich op het standpunt gesteld dat de verzekeringnemer zijn mededelingsplicht had geschonden door relevante informatie niet te verstrekken voorafgaand aan het afsluiten van de verzekering in 2004. De verzekeringnemer had namelijk op de in 2004 door hem ingevulde gezondheidsverklaring aangegeven dat er geen sprake was van ziekten, kwalen, gebreken of medicijngebruik. Dit terwijl hij al sinds 1986 bekend was met diabetes, een insulinepomp gebruikte en onder begeleiding stond van een arts. In november 2017 raakte de verzekeringnemer arbeidsongeschikt en op 11 januari 2020 maakte hij van zijn arbeidsongeschiktheid melding bij Cardif, waarbij hij op het claimformulier had aangegeven dat de arbeidsongeschiktheid het gevolg was van onder meer een frozen shoulder (2x), slaapapneu én diabetes. De verzekeringnemer vermelde op het claimformulier dat hij al sinds 1986 diabetes heeft en in dat jaar voor het eerst daarvoor bij de huisarts was geweest. De vraag of hij voorafgaand aan het afsluiten van de verzekering voor voormelde klachten bij een huisarts of specialist was geweest, vulde hij met ‘nee’ in.
Naar aanleiding van de arbeidsongeschiktheidsmelding heeft Cardif medische informatie verzameld van de verzekeringnemer en deze medische informatie samen met het claimformulier en de in 2004 ingevulde gezondheidsverklaring verzonden naar haar externe medisch adviseur. Deze medisch adviseur schreef in een rapport van 26 maart 2020 aan Cardif dat er mogelijk al voorafgaand aan het aangaan van de verzekering sprake was van diabetes bij de verzekeringnemer. De medisch adviseur wees ter onderbouwing hiervan op de blanco gezondheidsverklaring en het door de verzekeringnemer ingevulde claimformulier waarop door de verzekeringnemer was vermeld dat hij al sinds 1986 bekend was met diabetes. Op 8 april 2020 heeft Cardif aan de verzekeringnemer meegedeeld dat hij geen recht heeft op uitkering, omdat uit de medische informatie van de huisarts blijkt dat hij sinds 1986 diabetes heeft, een insulinepomp gebruikt en vanwege diabetes onder begeleiding staat bij het ziekenhuis.
De verzekeringnemer is het niet eens met de weigering van Cardif en start een procedure bij de rechtbank. Volgens de verzekeringnemer had Cardif hem op grond van artikel 7:929 BW eerder op de hoogte moeten stellen van de schending van de mededelingsplicht (al op 11 januari 2020) en is Cardif tekortgeschoten in de nakoming van de verzekeringsovereenkomst.
De rechtbank
De rechtbank stelt de verzekeringnemer in het gelijk. Volgens de rechtbank had Cardif op 11 januari 2020 (dus na ontvangst van het claimformulier van verzekeringnemer) voldoende zekerheid verkregen over het feit dat de verzekeringnemer zijn mededelingsplicht niet is nagekomen en had Cardif op dat moment de verzekeringnemer op de hoogte moeten stellen van de niet-nakoming van de mededelingsplicht en de mogelijke gevolgen daarvan. Naar het oordeel van de rechtbank kan ervan uit worden gegaan dat Cardif op 11 januari 2020 wetenschap had van de inhoud van de in 2004 ingevulde gezondheidsverklaring en van de inhoud van het claimformulier. Daarbij is het volgens de rechtbank niet van belang of Cardif die stukken daadwerkelijk had gelezen.
Cardif laat het er niet bij zitten en gaat in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank.
Gerechtshof
Het gerechtshof overweegt allereerst aan de hand van een arrest d.d. 7 juli 2023 van de Hoge Raad (hoogste rechter in Nederland) dat de vervaltermijn van twee maanden (in de zin van artikel 7:929 BW) pas gaat lopen als de verzekeraar voldoende zekerheid heeft verkregen dat de verzekeringnemer diens mededelingsplicht niet is nagekomen. Het antwoord op de vraag welk tijdstip hiervan sprake is, is afhankelijk van alle relevante omstandigheden van het geval. Een absolute zekerheid is niet nodig, maar wel voldoende zekerheid. Daarbij geldt volgens het hof dat de verzekeraar de relevante gegevens ten minste moet hebben gelezen.
Volgens het hof is de mededeling van Cardif dat zij niet overgaat tot uitkeren binnen de vervaltermijn van artikel 7:929 BW gedaan. Naar het oordeel van het hof heeft de rechtbank een onjuiste beoordelingsmaatstaf gebruikt door op basis van het op 11 januari 2020 ontvangen en in bezit hebben van het claimformulier en de gezondheidsverklaring te oordelen dat de verzekeraar voldoende bekend is met de inhoud ervan, die inhoud bovendien in onderling verband bezien. Voor zover het oordeel van de rechtbank inhoudt dat sprake is van ‘voldoende bekendheid’ indien de verzekeraar behoort te weten dat sprake is van schending van de mededelingsplicht, is deze maatstaf volgens het hof ook onjuist.
Verliest de verzekeringnemer hiermee de procedure? Nee. De verzekeringnemer heeft namelijk nog een alternatief aangevoerd en daar gaat het hof in mee. Het hof overweegt hieromtrent dat indien de verzekeraar heeft nagelaten ter zake onderzoek te doen op een tijdstip waarop dit van hem gelet op de omstandigheden van het geval mocht worden verwacht, de verzekeraar geen beroep toekomt op de gevolgen van een schending van de mededelingsplicht, omdat een dergelijk beroep dan naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.
Volgens de verzekeringnemer had Cardif al op grond van de informatie in het claimformulier de polis en de gezondheidsverklaring nader moeten onderzoeken. Dus nog vóórdat Cardif medische informatie verzamelde naar aanleiding van de claim en een medisch adviseur inschakelde voor het beoordelen van de claim. Het hof gaat mee met de lezing van de verzekeringnemer. Volgens het hof had het op de weg gelegen van Cardif om kort na ontvangst van het claimformulier nader onderzoek te doen omdat het claimformulier daartoe voldoende aanwijzingen bevat. Bovendien ging het om een polis met een looptijd van 20 jaar, waarmee Cardif volgens het hof bekend wordt verondersteld. De informatie in het claimformulier roept als het ware om nader onderzoek naar de juiste feiten nu het formulier tegenstrijdige informatie bevat die meebrengt dat in het claimformulier de mededelingsplicht niet wordt nagekomen. Het bekijken van de gezondheidsverklaring van 2004 ligt daarbij voor de hand, aldus het hof.
Daarnaast overweegt het hof dat de informatie in het claimformulier ook oproept om nader onderzoek naar de inhoud van de verzekeringspolis te doen omdat uitsluitingsclausules voor de hand liggen gelet op de gegeven informatie. Een summier onderzoek naar de polis en de daarbij behorende stukken, zoals de gezondheidsverklaring en één contact met de verzekeringnemer hadden daarbij volstaan. Anders dan Cardif heeft betoogd komt het hof tot de conclusie dat een beoordeling na ontvangst van medische informatie over de verzekeringnemer niet nodig is geweest om schending van de mededelingsplicht te kunnen constateren. De bevindingen van de externe medisch adviseur waren enkel gebaseerd op het claimformulier en de gezondheidsverklaring. Cardif had dan ook veel eerder, te weten kort na 11 januari 2020, voldoende zekerheid kunnen en moeten hebben over de schending van de mededelingsplicht door de verzekeringnemer en hem ook veel eerder op de mogelijke gevolgen kunnen en moeten wijzen. Nu Cardif heeft nagelaten onderzoek te verrichten naar schending van de mededelingsplicht op een tijdstip waarop zij daartoe voldoende aanwijzingen had, is een beroep op de gevolgen van de schending van de mededelingsplicht naar maatstaven van een redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar. Cardif dient dus tóch over te gaan tot het doen van een uitkering aan de verzekeringnemer, ondanks dat de verzekeringnemer zijn mededelingsplicht heeft geschonden.
Conclusie
Een verzekeraar dient dus tijdig melding te maken van de ontdekking van een mogelijke schending van de mededelingsplicht en de eventuele gevolgen daarvan.
Mocht u een geschil hebben met uw verzekeraar, neem dan gerust contact op met een van onze advocaten verzekeringsrecht.

De volledige uitspraak lezen? Klik hier.
[1] De Lange, De mededelingsplicht bij het aangaan van de verzekering in: Compendium Verzekeringsrecht 2019/3.2.1; Kamerstukken I 2004/05 19 529, nr. B, p. 7; Asser/Wansink, Van Tiggele & Salomons 7-IX 2019/147.
[2] De Lange, De mededelingsplicht bij het aangaan van de verzekering in: Compendium Verzekeringsrecht 2019/3.2.1.
Bekijk alle nieuwsberichten
