Vernietigbaarheid van polisvoorwaarden

In het verzekeringsrecht spelen polisvoorwaarden een grote rol. Dit zijn de spelregels die gelden voor verzekeringen. Iedere verzekering heeft eigen polisvoorwaarden, waarmee duidelijk wordt op welke dekking u mag rekenen. Wanneer zich schade voordoet, komt het regelmatig voor dat de verzekeraar met verwijzing naar de polisvoorwaarden de uitkering afwijst. Dit kan ingrijpende gevolgen hebben. In sommige gevallen is het echter mogelijk om bedingen uit de polisvoorwaarden, of de polisvoorwaarden in zijn geheel te vernietigen. Die vernietiging heeft terugwerkende kracht: de voorwaarden worden geacht nooit van toepassing te zijn geweest. Onderstaand artikel zet uiteen in welke situaties vernietiging mogelijk is.

Schending van de informatieplicht

De verzekeraar heeft jegens u een informatieplicht. Dit houdt in dat hij u een redelijke mogelijkheid moet geven van de inhoud van de polisvoorwaarden kennis te nemen (ook wel ‘ter hand stellen’). Dit dient te gebeuren vóór of bij het sluiten van de verzekeringsovereenkomst. Het is dus onvoldoende dat de verzekeraar de polisvoorwaarden toezendt nadat de overeenkomst is gesloten. De mogelijkheid tot inzien moet immers vooraf worden geboden.

Fysiek overhandigen van de voorwaarden geldt als uitgangspunt. Het komt echter steeds vaker voor dat overeenkomsten langs elektronische weg tot stand komen. In dat geval is het toegestaan om ook de voorwaarden via elektronische weg aan te bieden. Hiervoor is op grond van artikel 6:227b lid 2 en artikel 6:234 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek (BW) wel vereist dat de voorwaarden op een duurzame drager worden verstrekt. Het is dus niet afdoende wanneer u slechts door middel van een link of op de ‘Mijn-omgeving’ van de verzekeraar de voorwaarden kunt inzien.[1] Dit zou immers mogelijk maken dat de inhoud van de voorwaarden achter de link éénzijdig gewijzigd kan worden. Omdat de informatieplicht rust op de verzekeraar mag deze alleen de polisvoorwaarden op dergelijke wijze aanbieden, indien hij het volgende kan bewijzen: dat de polisvoorwaarden konden worden opgeslagen, dat de polisvoorwaarden later niet gewijzigd konden worden en dat de voorwaarden gedurende passende termijn toegankelijk waren. Verder rust de bewijslast op de verzekeraar om aan te tonen dat hij de polisvoorwaarden aan u ter hand heeft gesteld.

Als de verzekeraar u de voorwaarden niet op juiste wijze ter hand heeft gesteld (wij zien dit regelmatig voorkomen), vormt dit een vernietigingsgrond volgens artikel 6:233 sub b BW.  Het is dan mogelijk om een of meerdere bedingen of de polisvoorwaarden in het geheel te vernietigen. Zo wordt u beschermd tegen nare gevolgen van de voor u onbekende voorwaarden.

Onredelijk bezwarend beding

Ook indien de polisvoorwaarden op correcte wijze ter hand zijn gesteld, betekent dit niet dat de verzekeraar hier altijd  onverkort een beroep op kan doen. Het kan namelijk zo zijn dat een beding uit de voorwaarden onredelijk bezwarend is. In dit kader zijn de zwarte en grijze lijst relevant. De grijze lijst (artikel 6:237 BW) bevat bedingen die vermoed worden onredelijk bezwarend te zijn. Bedingen die voorkomen op deze lijst zijn vernietigbaar, tenzij de verzekeraar kan aantonen dat het betreffende beding niet onredelijk is. De zwarte lijst (artikel 6:236 BW) bevat bedingen die altijd onredelijk bezwarend zijn. Hiervoor is geen tegenbewijs door de verzekeraar mogelijk. Een beding dat onredelijk bezwarend is kan op grond van artikel 6:233 sub a BW worden vernietigd.

Conclusie

Mogelijk zijn de polisvoorwaarden, waar de verzekeraar een beroep op doet, vernietigbaar.  Uit het voorgaande blijkt daarom dat het zaak is om, in geval de verzekeraar geen dekking verleent, na te gaan of de polisvoorwaarden op juiste wijze zijn verstrekt en of de voorwaarden onredelijk bezwarend zijn.

Weigert de verzekeraar om dekking te verlenen? Heeft u vragen over uw polisvoorwaarden? Neem dan contact met een van onze advocaten op. Wij bespreken graag de mogelijkheden met u.

[1] Zie onder meer Kifid 2024-0101.

Bekijk alle nieuwsberichten