Vergoeding van affectieschade. Voor wie en wanneer?
Wat is affectieschade?
Vergoeding van affectieschade. Voor wie en wanneer? Met affectieschade wordt de immateriële schade bedoeld, die bestaat uit het verdriet dat wordt veroorzaakt door het overlijden of door het zeer ernstig gewond raken van een naaste als gevolg van een gebeurtenis waarvoor een ander aansprakelijk is.
Uitgangspunt in ons recht is dat schadevergoeding slechts verschuldigd is voor zover de wet daartoe de mogelijkheid opent. Voor het recht op vergoeding van affectieschade is sinds 1 januari 2019 een wettelijke grondslag (artikel 107, lid 1 onder b en artikel 108 lid 3) gecreëerd in het Burgerlijk Wetboek (BW). Sindsdien hebben nabestaanden en naasten onder omstandigheden recht op een vergoeding van affectieschade. Maar voor wie en wanneer? Rex Advocaten vertelt u meer.

Aanspraak op affectieschade
De aanspraak op affectieschade is een naar omvang beperkte vergoeding, die vooral beoogt het leed van de naasten en nabestaanden te erkennen. Het bedrag dat voor vergoeding van affectieschade in aanmerking komt, voor wie en wanneer, is bij algemene maatregel van bestuur, het Besluit Vergoeding Affectieschade, vastgesteld. Het Besluit voorziet in een tabel waarin de (vaste) bedragen voor de verschillende categorieën nabestaanden en naasten is weergegeven. De bedragen lopen op van € 12.500 tot € 20.000 per aanspraakgerechtigde, afhankelijk van onder meer de ernst van de gedraging of van het gepleegde feit.
Voor wie en wanneer is de vergoeding van affectieschade?
Naast een vast bedrag, bepaalt de wet in artikel 6:107 lid 2 en in 6:108 BW lid 4 ook een vaste kring van personen die recht heeft op een vergoeding van affectieschade. Maar voor wie en wanneer? Het uitgangspunt daarbij is dat die kring wordt beperkt tot personen die geacht mogen worden een zeer nauwe band met het slachtoffer te hebben. Achtereenvolgens gaat de wet uit van de volgende personen: de echtgenoot of geregistreerde partner, de levensgezel, ouder(s) en hun kind(eren) en de mensen met een zorgrelatie in gezinsverband. Opvallend is dat broers en/of zussen niet genoemd worden en derhalve niet tot de vaste kring van gerechtigden behoren, terwijl ook zij verdriet kunnen hebben door het (zeer) ernstig gewond raken of zelfs door het overlijden van een naaste en ook zij een zeer nauwe band met het slachtoffer of de overledene kunnen hebben.
In zowel artikel 6:107 lid 2 onder g BW als in artikel 6:108 lid 4 onder g is echter een hardheidsclausule opgenomen die onder uitzonderlijke omstandigheden een recht op vergoeding van affectieschade toekent aan een persoon die niet tot de vaste kring van gerechtigden behoort. Maar wie komt wanneer voor een vergoeding van affectieschade ingevolge deze artikelen in aanmerking? Het gaat hierbij om ‘een persoon die ten tijde van de gebeurtenis in een zodanige nauwe persoonlijke betrekking tot de gekwetste/overledene staat, dat uit de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeit dat hij als naaste wordt aangemerkt’. Voor het aannemen van een nauwe persoonlijke betrekking dient een hechte affectieve relatie te worden aangetoond waarbij niet de formele, maar de feitelijke verhouding beslissend is.
Hardheidsclausule uitkomst bij affectieschade
Wie kan wanneer dan recht doen op de hardheidsclausule? Tot op heden zijn twee gevallen bekend waarin de rechter een beroep op de hardheidsclausule door een broer en zus heeft gehonoreerd. De vergoeding van de affectieschade was bij hen dus wel van toepassing, hoewel ze officieel niet tot de directe kring gerekend worden. Zo heeft de rechtbank in Rotterdam op 12 december 2019 (ECLI:NL:RBROT:10581) de zus van het slachtoffer een recht op vergoeding van affectieschade toegekend, omdat zij zeer nauw in het leven van het slachtoffer betrokken is geweest en ten tijde van de gebeurtenis nog steeds was. Daarnaast heeft de rechtbank in Den Haag op 27 januari 2020 (ECLI:NL:RBDHA:2020:450) de broer van de overledene een vergoeding van affectieschade toegekend, omdat zij naast broers, ook beste vrienden waren en sinds een aantal jaar samenwoonden. Naar het oordeel van de rechtbank wijst dit alles op een zodanige nauwe persoonlijke relatie tot de overledene dat uit de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeit dat de broer voor de toekenning van affectieschade als naaste in de zin van artikel 6:108 lid 3 BW moet worden aangemerkt. Met deze twee gevallen laat de rechtspraak zien dat de hardheidsclausule in een aantal evidente gevallen toch uitkomst kan bieden en dat het antwoord de vraag ‘voor wie en wanneer is de vergoeding van affectieschade’ in dit geval luidt: voor de zus en broer. Welke gevallen concreet een succesvol beroep op de hardheidsclausule kunnen doen, zal in de rechtspraak verder uitgekristalliseerd moeten worden.
Schakel REX advocaten in bij letselschade of affectieschade
Heeft u vragen over letselschade of affectieschade? Of over de vergoeding van affectieschade, voor wie en wanneer? Bij REX Advocaten zijn wij gespecialiseerd in letselschaderecht en affectieschade. Met onze uitstekende kennis staan wij graag onze cliënten bij na een ongeval. Maak direct een afspraak voor een gratis intakegesprek via het formulier op deze website, bel 024-6487240 of stuur een mail naar info@rex-advocaten.n. Wij helpen u graag een antwoord te geven op de vraag: vergoeding van affectieschade, voor wie en wanneer?
