Schadevergoeding in natura: meer dan alleen geld mogelijk

Wanneer u schade lijdt door toedoen van een ander, denkt u misschien direct aan een financiële vergoeding. Maar wist u dat schade ook op een andere manier kan worden hersteld? In sommige gevallen kan de rechter bepalen dat de veroorzaker van de schade iets moet doen om de situatie te herstellen. Dit noemen we een schadevergoeding in natura. Een recente uitspraak van de rechtbank Den Haag (ECLI:NL:RBDHA:2025:16240) laat zien hoe dit in de praktijk werkt.

Wat is schadevergoeding in natura?

Schadevergoeding in natura betekent dat de schade niet wordt vergoed met geld, maar door het herstellen van de situatie zoals die was vóór het schadelijke feit, of door het opheffen van de onrechtmatige situatie. Denk bijvoorbeeld aan het terugplaatsen van een verwijderde schutting, het herstellen van een beschadigd object, of – zoals in deze zaak – het overbrengen van mensen naar een veilige plek.

De zaak van de Afghaanse ambassadebewakers

In deze zaak ging het om Afghaanse bewakers die jarenlang de Nederlandse ambassade in Kabul hadden beveiligd. Na de machtsovername door de taliban kwamen zij in gevaar. De Nederlandse Staat had andere medewerkers wel geëvacueerd, maar deze bewakers niet. De rechtbank oordeelde dat de Staat als ‘inlener’ van deze bewakers een zorgplicht had en dat de Staat onrechtmatig had gehandeld door hen niet dezelfde bescherming te bieden als andere medewerkers.

De rechtbank vond dat de schade die de bewakers leden niet alleen met geld kon worden opgelost. Hun veiligheid stond op het spel. Daarom werd de Staat veroordeeld om de bewakers en hun gezinnen daadwerkelijk naar Nederland over te brengen en toe te laten tot de asielprocedure. Dit is een duidelijk voorbeeld van schadevergoeding in natura: het gaat om het opheffen van een gevaarlijke situatie, niet om een geldbedrag.

Wettelijk kader

De mogelijkheid om schadevergoeding in natura te vorderen, is gebaseerd op het algemene beginsel dat schade niet altijd in geld hoeft te worden vergoed. In het Burgerlijk Wetboek is geregeld dat iemand die schade veroorzaakt, deze moet vergoeden. Soms is het echter passender om de situatie te herstellen. In deze zaak werd de zorgplicht van de inlener (de Staat) benadrukt, zoals beschreven in artikel 7:658 lid 4 BW. De rechtbank paste deze zorgplicht toe en oordeelde dat de Staat moest zorgen voor een veilige situatie voor de Afghaanse bewakers.

Hoger beroep

Na de uitspraak van de rechtbank Den Haag is de Staat in hoger beroep gegaan bij het Gerechtshof Den Haag (ECLI:NL:GHDHA:2025:1840). In deze procedure heeft het hof geoordeeld dat de tenuitvoerlegging van het vonnis van de rechtbank voorlopig wordt geschorst. Dit betekent dat de Staat op dit moment voorlopig niet verplicht is om de Afghaanse bewakers en hun familieleden daadwerkelijk naar Nederland over te brengen, totdat het hof in de hoofdzaak een definitieve uitspraak heeft gedaan. Het hof heeft deze schorsing vooral opgelegd omdat de veroordeling van de rechtbank erg ruim was geformuleerd en de belangen van beide partijen eerst zorgvuldig moeten worden afgewogen in de bodemprocedure. De uiteindelijke beslissing over de verplichtingen van de Staat volgt dus pas later.

Wat betekent dit voor u?

Deze uitspraak laat zien dat schadevergoeding niet altijd uit een geldbedrag hoeft te bestaan. In sommige gevallen kan het veel belangrijker zijn dat de veroorzaker van de schade iets doet om de situatie te herstellen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij letselschade, wanneer herstel of aanpassing van de leefomgeving nodig is, of wanneer een gevaarlijke situatie moet worden opgeheven.

Heeft u schade geleden en wilt u weten of schadevergoeding in natura in uw situatie mogelijk is? Neem dan contact op met ons kantoor. Wij denken graag met u mee over de beste oplossing voor uw situatie.

 

Bekijk alle nieuwsberichten