Primaire dekkingsomschrijving of preventieve dekkingsgarantie; nog altijd geen duidelijkheid?

Zeventien jaar na het veelbesproken Valschermzweeftoestel arrest is er nog altijd geen duidelijke invulling gegeven aan het precieze onderscheid tussen primaire dekkingsomschrijving en preventieve dekkingsgarantie. Wat houden deze termen in? En waarom is het relevant van welke twee er sprake is? Dit wordt besproken aan de hand van een recente paardrijongeval-zaak.

Feiten

In 2018 verzorgde een manegehouder een groepsrit te paard met acht deelnemers en twee begeleiders. Tijdens de rit schrokken de achterste paarden van een inhalende mountainbiker. Uiteindelijk gingen alle paarden in galop en wierpen hun berijders eraf. Een deelneemster die bij de val gewond was geraakt stelt de manegehouder aansprakelijk voor haar schade. De manegehouder spreekt op zijn beurt zijn aansprakelijkheidsverzekeraar (NN) aan in een vrijwaringsprocedure.[1]

De vraag is of NN de manege dekking moet verlenen ondanks dat de instructeurs en berijdster niet de diploma’s hadden die in de verhuurclausule van de polisvoorwaarden voorgeschreven stonden. Vast staat dat de begeleidster van de groepsrit geen paardrij-instructrice was en de deelneemster niet over een diploma, lidmaatschap of ruiterbewijs beschikte. Aan beide voorwaarden voor de dekking onder de verhuurclausule was dus niet voldaan. NN weigerde daarom dekking te verlenen, en de kwestie kwam voor de rechtbank.

Juridisch kader

Volgens NN is de verhuurclausule onderdeel van de primaire dekkingsomschrijving, volgens de manegehouder daarentegen betreft het een preventieve garantievoorwaarde. De uitleg van deze twee termen is niet opgenomen in de wet, maar volgt uit het Valschermzweeftoestel-arrest en het Biçak/Aegon-arrest:[2]

  • in de primaire dekkingsomschrijving geeft de verzekeraar de grenzen aan waarbinnen hij bereid is dekking te verlenen, hetgeen hem vrijstaat. Dit staat bijvoorbeeld omschreven als: ‘Verzekerd is…’ of ‘Niet verzekerd is…’. Bij primaire dekking kan geen uitzondering worden gemaakt met een beroep op redelijkheid en billijkheid (artikel 6:248 van het Burgerlijk Wetboek).[3]
  • Een preventieve garantie is een middel van de verzekeraar om zich te beschermen tegen vormen van tijdelijke risicoverzwaring. Het verplicht de verzekerde om een preventieve maatregel te nemen. Neemt de verzekerde deze maatregel niet, dan heeft de verzekeraar het recht om niet uit te keren. Een voorbeeld van een preventieve garantie is: “De verzekerde is verplicht de fiets op slot te doen met een ijzeren hangslot. Het niet nakomen van deze verplichting doet het recht op uitkering vervallen”.

Het onderscheid hiertussen is van belang, omdat in het geval van een preventieve garantie het voor een verzekeraar onder bepaalde voorwaarden in strijd met de redelijkheid en billijkheid kan zijn om hier een beroep op te doen. Een voorbeeld hiervan is als er geen causaal verband bestaat tussen het ontstaan van de schade en het niet nakomen van de preventieve garantievoorwaarde. Dit is bijvoorbeeld het geval als de fiets met hangslot en al gestolen wordt. Dit is anders bij het niet voldoen aan de primaire dekkingsomschrijving: daar staat het de verzekeraar vrij om niet uit te keren, ook als er geen causaal verband bestaat tussen het ontstaan van de schade en het niet voldoen aan de primaire dekkingsomschrijving. Afhankelijk van de formulering is er sprake van een primaire dekkingsomschrijving of een preventieve garantie.

Uitspraak

De rechtbank oordeelt dat de manege voor de helft aansprakelijk is voor de schade die de deelneemster heeft geleden.[4] Voor de andere helft is sprake van eigen schuld van de deelneemster.[5] Verder oordeelt de rechtbank dat NN dekking moet verlenen. Volgens de rechtbank wijst de formulering van de verhuurclausule op voorwaarden, die de dekking doen vervallen. Daardoor is sprake van een garantiebepaling. Van een causaal verband tussen het niet naleven van de clausule en het ingetreden risico is er naar het oordeel van de rechtbank geen sprake.

NN gaat tegen deze uitspraak in hoger beroep bij het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch. Het hof bekrachtigt het vonnis van de rechtbank[6] en vergelijkt de formulering van de verhuurclausule met een andere clausule uit de polis, die aansprakelijkheid uitsluit voor schade die verband houdt met het niet dragen van een veiligheidscap. Deze clausule valt, in tegenstelling tot de verhuurclausule, door de formulering (“Niet verzekerd is…”) wel onder de primaire dekking. Zij oordeelt dus, net als de rechtbank, dat de verhuurclausule een preventieve garantievoorwaarde betreft. Deze uitspraak is opmerkelijk; hetzelfde hof oordeelde later namelijk in een andere zaak dat een verhuurclausule met soortgelijke formulering wél onderdeel was van de primaire dekkingsomschrijving.[7] Deze verdeeldheid illustreert de onduidelijkheid omtrent primaire dekkingsomschrijving en preventieve garantievoorwaarde.

Conclusie

Het onderscheid tussen primaire dekking en preventieve garantievoorwaarde kan van belang zijn bij de beantwoording van de vraag of een verzekeraar een beroep mag doen op de bepaling en hiermee uitkering kan weigeren. Bij de preventieve garantievoorwaarde kan het ontbreken van causaal verband tussen de ontstane schade en het niet nakomen van de preventieve garantievoorwaarde er namelijk op basis van de redelijkheid en billijkheid aan in de weg staan dat een verzekeraar de dekking met succes mag weigeren. Er is tegen het arrest van het gerechtshof cassatie ingesteld. Hopelijk schept de Hoge Raad binnenkort duidelijkheid over de vraag wanneer iets aangemerkt moet worden als primaire dekkingsomschrijving en wanneer als preventieve garantieclausule.

 

Contact

Twijfelt u of een verzekeringsclausule een primaire dekking of een preventieve garantievoorwaarde betreft? Of heeft u andere vragen over uw polisvoorwaarden? Weigert de verzekeraar in uw geval ook om dekking te verlenen? Neem dan contact met REX Advocaten op. Wij bespreken graag de mogelijkheden met u.

 

 

[1] Een vrijwaringsprocedure is een bijzondere procedure die parallel loopt met een hoofdprocedure. De procedure houdt in dat een gedaagde partij een derde in een aanhangige rechtszaak kan betrekken. Het doel is om bij een veroordeling direct de schade op de in vrijwaring opgeroepen derde, in dit geval, NN, te verhalen.

[2] HR 9 september 2006, ECLI:NL:HR:2006:AV9435 en HR 27 november 2000, ECLI:NL:PHR:2000:AA7915, .

[3] Tenzij, op grond van het Bosentan-arrest, er sprake is van zeer bijzondere omstandigheden die dat rechtvaardigen.

[4] Rb. Zeeland-West-Brabant 20 januari 2021, ECLI:NL:RBZWB:2021:771 (niet gepubliceerd).

[5] Eigen schuld wordt vaker aangenomen bij letselschade in paardenzaken.

[6] Hof ’s-Hertogenbosch 1 februari 2022, ECLI:NL:GHSHE:2022:249.

[7] Hof ‘s-Hertogenbosch 4 oktober 2022, ECLI:NL:GHSHE:2022:3331.

Bekijk alle nieuwsberichten