De rechten van slachtoffers in het strafproces opnieuw uitgebreid

Op 13 oktober 2020 is de Wet uitbreiding slachtofferrechten met een (grote) meerderheid in de Tweede Kamer aangenomen. Deze wet geeft slachtoffers (nog) meer rechten en de verdachte de verplichting te verschijnen in de rechtszaal. De wet uitbreiding slachtofferrechten heeft de verdere versteviging en verankering van de positie van slachtoffers als doel. De belangrijkste wijzigingen zijn de verschijningsplicht voor de verdachte en een uitbreiding van het spreekrecht en de spreekgerechtigden.

De nieuwe wet verplicht de verdachte van een ernstig zeden-, gewelds- of levensmisdrijf straks op grond van artikel 258a lid 1 Sv om aanwezig te zijn tijdens het proces in de rechtszaal. Slachtoffers moeten de kans krijgen om de verdachte te vertellen wat het misdrijf met hen heeft gedaan. Daarnaast kunnen rechter en officier van justitie de verdachte zo vragen stellen. Zij krijgen een indruk van de verdachte, hetgeen bijdraagt aan waarheidsvinding. Het gevaar van de verschijningsplicht is echter dat deze op gespannen voet komt te staan met de behoeften en belangen van slachtoffers. Het kan het risico vergroten dat slachtoffers met verdachten worden geconfronteerd, terwijl zij dat juist niet wensen. De rechtbank kan de verplichting van de verdachte om te verschijnen derhalve achterwege laten. Dit kan bijvoorbeeld indien de verdachte zelf niet voornemens is te verschijnen en het slachtoffer zeer angstig is om in het bijzijn van de verdachte het spreekrecht uit te oefenen.

Daarnaast krijgen slachtoffers en nabestaanden op grond van artikel 509s lid 6 Sv het recht om te spreken tijdens de tbs-verlengingszitting waarop de inhoudelijke behandeling van de bijzondere voorwaarden plaatsvindt. Slachtoffers kunnen de rechter persoonlijk uitleggen of zij bescherming nodig hebben en zo ja, in welke vorm. Dit is belangrijk, omdat het voor hen zeer ingrijpend kan zijn indien een dader terugkeert in de samenleving. Slachtoffers kunnen zich daarom straks uitlaten over de bijzondere voorwaarden die mogelijk aan de voorwaardelijke beëindiging worden verbonden. Het spreekrecht wordt echter beperkt tot die voorwaarden die de belangen van slachtoffers raken, zoals een gebieds-, locatie- of contactverbod. Onder gelijke voorwaarden hebben ook slachtoffers het recht om te spreken over de bijzondere voorwaarden die verbonden kunnen worden aan de beëindiging van jeugddetentie (PIJ-maatregel).

Verder mag straks ook stief-familie van overleden slachtoffers gebruik maken van het spreekrecht tijdens de terechtzitting. Slachtoffers hebben dit spreekrecht reeds sinds 2016. De stiefouder van een minderjarig slachtoffer mag hier ook al gebruik van maken; een zelfstandig spreekrecht voor de stiefbroer of -zus wordt toegevoegd in artikel 51e lid 4 Sv. Dit is van belang, omdat steeds meer kinderen opgroeien in een samengesteld gezin. Het spreekrecht is in artikel 51e lid 5 Sv wel beperkt tot drie personen. Tijdens het spreekrecht kunnen slachtoffers en nabestaanden zich onder andere uitlaten over de strafmaat, het bewijs of het aan slachtoffers en/of nabestaanden toe te kennen smartengeld.

Heeft u vragen over uw rechten als slachtoffer of nabestaande of wilt u een vrijblijvend gesprek met een gespecialiseerde advocaat? Neemt u dan contact op met één van de letselschadeadvocaten van REX advocaten via 024-6487240 of info@rex-advocaten.nl.

Zie voor eerdere uitbreidingen van de rechtspositie van slachtoffers: https://www.rex-advocaten.nl/rechtspositie-slachtoffers-in-strafproces-wederom-uitgebreid/

 

Bekijk alle nieuwsberichten